خیارات-قرارداد

خیارات

منظور از خیارات در مفهوم حقوقی، حقی است که برای شخص در فسخ قرارداد در نظر گرفته می‌شود. بر طبق ماده 396 قانون مدنی انواع خیارات شامل خیار مجلس، خیار حیوان، خیار شرط، خیار تاخیر ثمن، خیار رویت و تخلف وصف، خیار غبن، خیار عیب، خیار تدلیس، خیار تبعض صفقه، خیار تخلف شرط می‎‌باشد. در این مقاله مرور کوتاهی بر این انواع خیار با استناد به قانون مدنی خواهیم داشت.

خیار مجلس: با استناد به ماده 397 قانون مدنی هر یک از متبایعین بعد از عقد فی‌ المجلس و مادام که متفرق نشده‌اند اختیار فسخ معامله را دارند. یعنی تا زمانی که طرفین قرارداد از یکدیگر جدا نشده و مجلس را ترک نکرده‌اند می‌توانند معامله را بر هم زنند. این خیار در مورد عقد بیع به کار برده می‌شود.

خیار حیوان: اگر مبیع حیوان باشد مشتری تا سه روز از حین عقد اختیار فسخ معامله را دارد. با بررسی این جمله این چنین برداشت می‌شود که مورد معامله در عقد بیع(قرارداد خرید و فروش) الزاما باید حیوان باشد و پس از سه روز کسی که حیوان را خریده (مشتری) توانایی فسخ و بر هم زدن معامله را دارد.

خیار شرط: بر اساس ماده 399 قانون مدنی در عقد بیع ممکن است شرط شود که در مدت معین برای بایع یا مشتری یا هر دو یا شخص خارجی اختیار فسخ معامله باشد . بنابراین شخص دارنده این خیار می‌تواند در مدت زمان معین شده، معامله را فسخ کند. این خیار می‌تواند در همه عقود لازم به استثنا عقد وقف و نکاح جاری گردد.

خیار تاخیر ثمن: بر اساس ماده 402 قانون آیین مدنی هر گاه مبیع عین خارجی و یا در حکم آن بوده و برای تادیه ثمن یا تسلیم مبیع بین متبایعین اجلی معین نشده باشد اگر سه روز از تاریخ‌ بیع بگذرد و در این مدت نه بایع مبیع را تسلیم مشتری نماید و نه مشتری تمام ثمن را به بایع بدهد بایع مختار در فسخ معامله میشود. به زبان ساده این اختیار، امکان فسخ معامله بر اثر عدم پرداخت ثمن در ظرف سه روز از تاریخ بیع را برای مشتری ایجاد می‌کند.

خیار رویت و تخلف وصف: هرگاه یکی از طرفین قرارداد (یعنی خریدار یا فروشنده) مالی را که سابقا دیده و به اعتماد سابقه دیدن معامله کند و بعد از اینکه کالا را دید و متوجه شد مال مزبور اوصاف سابقه را ندارد، اختیار بر هم زدن معامله (اختیار فسخ قرارداد) را دارد.

 

برخی از قوانین مرتبط با خیار رویت و تخلف وصف:

ماده 410 قانون مدنی – هر گاه کسی مالی را ندیده و آن را فقط به وصف بخرد بعد از دیدن اگر دارای اوصافی که ذکر شده است نباشد مختار میشود که بیع را‌فسخ کند یا به همان نحو که هست قبول نماید.

ماده 411 قانون مدنی- اگر بایع مبیع را ندیده ولی مشتری آن را دیده باشد و مبیع غیر اوصافی که ذکر شده است دارا باشد فقط بایع خیار فسخ خواهد داشت.

ماده 412 قانون مدنی- هر گاه مشتری بعضی از مبیع را دیده و بعض دیگر را به وصف یا از روی نمونه خریده باشد و آن بعض مطابق وصف یا نمونه نباشد ‌میتواند تمام مبیع را رد کند یا تمام آنرا قبول نماید.

ماده 413 قانون مدنی- هر گاه یکی از متبایعین مالی را سابقاً دیده و به اعتماد رویت سابق معامله کند و بعد از رویت معلوم شود که مال مزبور اوصاف سابقه را‌ندارد اختیار فسخ خواهد داشت.

ماده 415 قانون مدنی-خیار رویت و تخلف وصف بعد از رویت فوری است.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *