حق شفعه

حق شفعه در واقع حقی است که به یکی از دو شریک داده می‌شود تا بتواند سهم فروخته شده شریک دیگر را تملک کند. از این طریق که اگر شریک ملک مشاعی سهم خود را به غیر بفروشد شریکش می‌تواند با استفاده از این حق و پرداخت میزان سهم شریک خود، سهم او را از غیر خریداری کرده و مالک مال شود.

بر اساس ماده 808 قانون مدنی هر گاه مال غیرمنقول قابل تقسیمی بین دو نفر مشترک باشد و یکی از دو شریک حصه خود را به قصد بیع به شخص ثالثی منتقل کند ‌شریک دیگر حق دارد قیمتی را که مشتری داده به او بدهد و حصه مبیعه را تملک کند، این حق را حق شفعه و صاحب آن را شفیع میگویند.

با استناد بر این قانون اینگونه بر می‌آید که این حق بین دو نفر شریک می‌تواند ایجاد شود و مال مورد نظر نیز باید غیر منقول و قابل تقسیم باشد. در مال مشاعی باید دقت داشت که قبل از افراز و تقسیم مال این حق وجود دارد و به محض تقسیم دیگر این حق قابل احقاق نیست.

به موجب ماده ۸۰۹ قانون مدنی هر گاه بنا و درخت بدون زمین فروخته شود، حق شفعه ایجاد نخواهد شد. در واقع بنا بر این ماده قانونی اگر درختی را بدون زمین بفروشند و یا فقط بنا بدون زمین حق شفعه ایجاد نمی‌کنند.